• Middel: ESB-3
• Werkzaam tegen: Coccidiose, Atoxoplasmose ofwel Lancasterella
• Toepassing: 3 dagen 1 gram per liter water, 2 dagen multivitaminen, 3 dagen 1 gram per liter water
• Verkrijgbaar bij: Dierenarts
• Kosten: +/- €7,50 per 50 gram

Er wordt veel geschreven in fora over het gebruik van medicijnen bij cultuurvogels zoals goudvinken, putters en groenlingen. Toen ik net begon met goudvinken las ik veel berichten van tegenstanders van medicijngebruik bij deze vogels. Het zou slecht voor ze zijn, hun weerstand zou ervan achteruit gaan en ze zouden niet meer zonder medicijnen kunnen. Vooral het preventief kuren met ESB-3 wordt vaak als onzinnig bestempeld, want “een vogel die niet ziek is, hoef je geen medicijnen te geven”.
Toch gaat die laatste stelling niet altijd op. Een baby is tenslotte ook niet ziek, maar wordt wel ingeënt tegen mogelijke ziekten. Dit geldt ook voor honden en katten, dus waarom zou het niet voor vogels gelden?
Atoxoplasmose (of dikke leverziekte) is een ziekte die veel oudere vogels bij zich dragen, maar daar geen last van ondervinden. Voor jonge vogels is die ziekte echter dodelijk, dus als een oudervogel als “drager” in een krappe omgeving zoals een broedkooi bij zijn jongen zit, worden de jongen makkelijk aangestoken en zullen zonder behandeling zeker sterven. Voor coccidiose geldt ongeveer hetzelfde. De oudervogels kunnen het dragen, maar er nauwelijks last van hebben. Jonge vogels zijn echter veel gevoeliger en kunnen hieraan sterven.
Preventief kuren om de besmettingshaard tot een minimum te beperken is dan geen overbodige luxe aan het begin van het broedseizoen. Gelukkig zijn beide ziektes goed onder controle te houden zonder de vogels continu van medicijnen te voorzien en “plat” te kuren.

Mijn ervaring met coccidiose:
Het eerste jaar heb ik één koppel goudvinken in de buitenvolière gehad die daar een nest hebben gemaakt en hun jongen hebben grootgebracht. Ik heb ze in die tijd geen medicijnen gegeven en ze zijn ook zonder medicijnen door de rui gekomen en hele mooie vogels geworden. Op dat moment trok ik de conclusie dat kuren dus inderdaad niet nodig zou moeten zijn. Het jaar erna besloot ik met meerdere koppels te gaan kweken. Ik had toen drie koppels in broedkooien en twee koppels in kweekboxen. Mijn eerste nest jongen liet ik uitvliegen in de buitenvolière en heb ik geen medicijnen gegeven. Ze zijn op één na allemaal groot geworden en door de rui gekomen. Waaraan dat ene jong dood is gegaan weet ik niet, maar er was niets aan de darmen te zien, dus ik ga ervan uit dat het niet door coccidiose of iets dergelijks is gekomen. De andere nesten heb ik uit laten vliegen in uitvliegkooien en kweekboxen binnen, maar daar ging het ineens een stuk minder mee. Nadat ik één jong dat in de rui zat verloor door (hoogstwaarschijnlijk) coccidiose, besloot ik mijn vogels toch maar te kuren. De rest zag er ook al niet al te fris uit en na een kuur ESB-3 deden ze het een stuk beter en kwamen ze goed door de rui heen. Tijdens de rui heb ik ze nog een tijdje een halve dosis (1/2 gram per liter water) ESB-3 gegeven en in het weekend alleen multi-vitaminen.
Mijn voorzichtige conclusie is dat kuren niet echt nodig als je weinig vogels hebt die op een grote oppervlakte buiten leven. Maar zodra je veel vogels bij elkaar op een relatief kleine oppervlakte hebt zitten, zoals in broedkooien, dan is het kuren van jonge vogels die aan het ruien zijn zeer aan te raden. Bij mij zitten de jongen zelfs op draadbodems, maar ik heb mijn lesje wel geleerd. De jonge vogels krijgen tijdens de rui een kuur. De oudervogels hebben de kuur ook binnengekregen omdat ze uiteindelijk weer bij de jongen zaten, maar het komende jaar wil ik proberen dat niet meer in de ruiperiode te doen.
Mijn broedkoppels geef ik volgend jaar wel een kuur ESB-3 aan het begin van het broedseizoen en de daar uit voorgekomen jongen dus tijdens de rui.

Mijn ervaring met atoxoplasmose:
Het afgelopen jaar heb ik met 5 koppels kanaries gekweekt. De eerste ronde ging voorspoedig en de jongen kwamen mooi op stok. Daarna heb ik ze naar een uitvliegkooi verplaatst, zodat ze daar konden leren vliegen ter voorbereiding op het loslaten in de grote buitenvlucht. Het viel mij op dat een paar jongen veel sliepen, maar ik ging ervan uit dat dat kwam doordat ze jong waren en rust nodig hadden. Tot op de dag dat er ineens een jong dood op de grond lag. Ik controleerde zijn buik en zag een dikke paarse vlek onder het middenrif uitsteken. Er was iets goed mis met dit jong! De dagen erna viel de één na de ander dood op de grond en allemaal hadden ze een paarse lever. Toen sloeg de paniek pas echt toe. Er was iets heel erg mis met deze jongen en ik vreesde dat ik mijn volledige eerste ronde ging verliezen. Ik ben toen ESB-3 gaan geven en heb één overleden jong direct naar de faculteit diergeneeskunde in Utrecht gestuurd om sectie op deze vogel te laten verrichten. De uitslag was duidelijk: atoxoplasmose in combinatie met vederluizen. Vanaf dat moment heb ik deze jongen een aantal maanden achter elkaar moeten kuren om de atoxoplasmose te verdrijven, wat mij uiteindelijk ook gelukt is. De blauwe levers werden zeer langzaam kleiner, tot er uiteindelijk niets meer te zien was. Het heeft me in totaal zo’n 12 jongen gekost die al op stok waren gekomen, maar toch overleden zijn aan deze ziekte. Atoxoplasmose kan bij kanaries vanaf 9 maanden aanwezig zijn, zonder dat zij er zelf last van hebben. De jongen gaan er echter wel dood aan.

In mijn geval heb ik waarschijnlijk een nieuwe kanarie in mijn bestand gehaald dat deze ziekte droeg en deze heeft de rest daarna aangestoken. Het is daarom verstandig om nieuwe vogels waarvan de afkomst niet goed bekend is altijd een tijd in quarantaine te zetten en eventueel medicijnen te geven.

Mijn eerste nest Timbrado’s is uitgevlogen in de broedkooi en moeder is alweer begonnen met het maken van een nieuw nest in het nestkastje waar de oude jongen geboren zijn. Die jongen willen nu ook steeds in dat nieuwe nest gaan liggen, maar dat is niet zo handig omdat moeders binnenkort haar nieuwe eieren in datzelfde nest wil gaan leggen. De jongen kunnen ook nog niet weg bij hun ouders, omdat ze nog niet zelfstandig zijn en de man kan nog niet weg bij de pop, omdat hij haar moet bevruchten voor het volgende nest.
Daarom heb ik dit “uitvliegnest” gemaakt. Het is een stuk PVC pijp van 120 mm breed en 280 mm hoog. Daarin heb ik een stenen nestbakje met een kokosnestje en wat nestmateriaal gelegd. Dit “uitvliegnest” heb ik achter in de broedkooi gezet voor de oude jongen. Zo kan moeders rustig verder met haar volgende nest en ondertussen kunnen de jongen mooi zelfstandig worden. Als ze na een maand zelfstandig zijn, mogen ze de uitvliegkooi in.

Gisteren was het zover. Mijn eerste jonge Timbrado is uitgevlogen. Ik ben er heel blij mee, want het is een bruin/gele mèt kuif. Die heb ik nog niet eerder gekweekt terwijl dit jong dezelfde ouders heeft als de jongen van vorig jaar. Volgend jaar ga ik zeker verder kweken met dit jong.

In de buitenvlucht heb ik nog een paar Timbrado’s en één rood agaat mozaïek man zitten. Maar ja, die beestjes voelen ook dat het lente is, dus maken de poppen continu nesten die ik dan weer weg moet halen. Ik heb toch maar besloten de poppen apart te houden. Tijdens de volgende broedronde mogen ze samen met een man de broedkooien in.

Vanochtend zijn de eerste jongen van 2009 geboren: drie timbrado’s, 2 groene en

Dit jaar wil ik alleen gecontroleerd kweken en dat betekent dat ik zo af en toe nestjes weg moet halen uit de buitenvlucht. Ik was een Timbrado popje al een paar dagen kwijt en vond haar bovenop een zelf gedraaid nestje in een spar. Er lagen al drie eitjes in, maar de man die haar heeft bevrucht is haar broer. Het blijft toch lastig. Ik kan het best alle popjes binnen in een aparte kooi zetten, maar dan kunnen ze niet van het mooie lenteweer genieten. Dat vind ik dan ook weer zonde. Ik laat de mannen en de poppen die ik over heb voorlopig maar gewoon bij elkaar zitten en haal alle nesten steeds weg. Als iemand een betere tip heeft, dan hoor ik het graag!

Jawel, het is zover! Het eerste nest is een feit en de eer gaat naar een Timbrado koppel. De pop heeft 4 eieren gelegd en zit vast te broeden. Hoewel een ander koppel al eerder een ei had gelegd, hebben zij niet doorgezet en dus heeft dit koppel de eer om het eerste te zijn dit kweekseizoen. Nu maar hopen dat de eieren ook bevrucht zijn. Over een weekje zal ik de eieren schouwen en kan ik vertellen hoeveel jongen er te verwachten zijn. Nog 15 nachtjes slapen…

Nou, ik was dus net op tijd gisteren… Vanochtend lag het eerste Timbrado ei op de grond in de broedkooi. Ik had het nestkastje gisterenmiddag toch weggehaald en nu heeft mevrouw het ei op de grond gelegd. Natuurlijk heb ik het nestkastje meteen terug gehangen en weer nestmateriaal opgehangen. En nu maar afwachten hoe dit afloopt.

Het is nog vroeg in het jaar (half maart), maar ik ontkom er gewoon niet meer aan om mijn eerste drie kanariekoppels in broedkooien te zetten met nestkastjes erbij. Ze waren al druk in de weer met het slepen van nestmateriaal in de buitenvlucht en toen ik ze eruit ving bleken zo ook nog eens hartstikke broedrijp en bleek er al een volledig nest in één van de coniferen gemaakt te zijn. Tijd voor actie dus! Er zitten nu één koppel Agaat rood mozaïk kanaries en twee koppels Timbrado’s in de broedkooien. De Timbrado’s rechts waren na een paar uur al bezig om het nestkastje in te richten. Zoals het er nu naar uitziet kunnen we begin april dus al jongen verwachten. Eigenlijk wilde ik dat pas half mei. Misschien dat ik de nestkastjes van de andere twee voorlopig nog even weghaal…

Enkele artikelen terug schreef ik nog over de schommel die ik voor mijn vogels heb gemaakt. Gisterochtend vond ik deze Timbrado pop dood onder de schommel. Ze had haar nek gebroken. Waarschijnlijk is ze tegen de schommel aangevlogen juist toen een andere vogel erop zat en deze bewoog. Ik heb het ding direct weggehaald. Ik kan me zo voorstellen dat mijn bruinpastel goudvink man hierdoor ook overleden is.