• Middel: ESB-3
• Werkzaam tegen: Coccidiose, Atoxoplasmose ofwel Lancasterella
• Toepassing: 3 dagen 1 gram per liter water, 2 dagen multivitaminen, 3 dagen 1 gram per liter water
• Verkrijgbaar bij: Dierenarts
• Kosten: +/- €7,50 per 50 gram

Er wordt veel geschreven in fora over het gebruik van medicijnen bij cultuurvogels zoals goudvinken, putters en groenlingen. Toen ik net begon met goudvinken las ik veel berichten van tegenstanders van medicijngebruik bij deze vogels. Het zou slecht voor ze zijn, hun weerstand zou ervan achteruit gaan en ze zouden niet meer zonder medicijnen kunnen. Vooral het preventief kuren met ESB-3 wordt vaak als onzinnig bestempeld, want “een vogel die niet ziek is, hoef je geen medicijnen te geven”.
Toch gaat die laatste stelling niet altijd op. Een baby is tenslotte ook niet ziek, maar wordt wel ingeënt tegen mogelijke ziekten. Dit geldt ook voor honden en katten, dus waarom zou het niet voor vogels gelden?
Atoxoplasmose (of dikke leverziekte) is een ziekte die veel oudere vogels bij zich dragen, maar daar geen last van ondervinden. Voor jonge vogels is die ziekte echter dodelijk, dus als een oudervogel als “drager” in een krappe omgeving zoals een broedkooi bij zijn jongen zit, worden de jongen makkelijk aangestoken en zullen zonder behandeling zeker sterven. Voor coccidiose geldt ongeveer hetzelfde. De oudervogels kunnen het dragen, maar er nauwelijks last van hebben. Jonge vogels zijn echter veel gevoeliger en kunnen hieraan sterven.
Preventief kuren om de besmettingshaard tot een minimum te beperken is dan geen overbodige luxe aan het begin van het broedseizoen. Gelukkig zijn beide ziektes goed onder controle te houden zonder de vogels continu van medicijnen te voorzien en “plat” te kuren.

Mijn ervaring met coccidiose:
Het eerste jaar heb ik één koppel goudvinken in de buitenvolière gehad die daar een nest hebben gemaakt en hun jongen hebben grootgebracht. Ik heb ze in die tijd geen medicijnen gegeven en ze zijn ook zonder medicijnen door de rui gekomen en hele mooie vogels geworden. Op dat moment trok ik de conclusie dat kuren dus inderdaad niet nodig zou moeten zijn. Het jaar erna besloot ik met meerdere koppels te gaan kweken. Ik had toen drie koppels in broedkooien en twee koppels in kweekboxen. Mijn eerste nest jongen liet ik uitvliegen in de buitenvolière en heb ik geen medicijnen gegeven. Ze zijn op één na allemaal groot geworden en door de rui gekomen. Waaraan dat ene jong dood is gegaan weet ik niet, maar er was niets aan de darmen te zien, dus ik ga ervan uit dat het niet door coccidiose of iets dergelijks is gekomen. De andere nesten heb ik uit laten vliegen in uitvliegkooien en kweekboxen binnen, maar daar ging het ineens een stuk minder mee. Nadat ik één jong dat in de rui zat verloor door (hoogstwaarschijnlijk) coccidiose, besloot ik mijn vogels toch maar te kuren. De rest zag er ook al niet al te fris uit en na een kuur ESB-3 deden ze het een stuk beter en kwamen ze goed door de rui heen. Tijdens de rui heb ik ze nog een tijdje een halve dosis (1/2 gram per liter water) ESB-3 gegeven en in het weekend alleen multi-vitaminen.
Mijn voorzichtige conclusie is dat kuren niet echt nodig als je weinig vogels hebt die op een grote oppervlakte buiten leven. Maar zodra je veel vogels bij elkaar op een relatief kleine oppervlakte hebt zitten, zoals in broedkooien, dan is het kuren van jonge vogels die aan het ruien zijn zeer aan te raden. Bij mij zitten de jongen zelfs op draadbodems, maar ik heb mijn lesje wel geleerd. De jonge vogels krijgen tijdens de rui een kuur. De oudervogels hebben de kuur ook binnengekregen omdat ze uiteindelijk weer bij de jongen zaten, maar het komende jaar wil ik proberen dat niet meer in de ruiperiode te doen.
Mijn broedkoppels geef ik volgend jaar wel een kuur ESB-3 aan het begin van het broedseizoen en de daar uit voorgekomen jongen dus tijdens de rui.

Mijn ervaring met atoxoplasmose:
Het afgelopen jaar heb ik met 5 koppels kanaries gekweekt. De eerste ronde ging voorspoedig en de jongen kwamen mooi op stok. Daarna heb ik ze naar een uitvliegkooi verplaatst, zodat ze daar konden leren vliegen ter voorbereiding op het loslaten in de grote buitenvlucht. Het viel mij op dat een paar jongen veel sliepen, maar ik ging ervan uit dat dat kwam doordat ze jong waren en rust nodig hadden. Tot op de dag dat er ineens een jong dood op de grond lag. Ik controleerde zijn buik en zag een dikke paarse vlek onder het middenrif uitsteken. Er was iets goed mis met dit jong! De dagen erna viel de één na de ander dood op de grond en allemaal hadden ze een paarse lever. Toen sloeg de paniek pas echt toe. Er was iets heel erg mis met deze jongen en ik vreesde dat ik mijn volledige eerste ronde ging verliezen. Ik ben toen ESB-3 gaan geven en heb één overleden jong direct naar de faculteit diergeneeskunde in Utrecht gestuurd om sectie op deze vogel te laten verrichten. De uitslag was duidelijk: atoxoplasmose in combinatie met vederluizen. Vanaf dat moment heb ik deze jongen een aantal maanden achter elkaar moeten kuren om de atoxoplasmose te verdrijven, wat mij uiteindelijk ook gelukt is. De blauwe levers werden zeer langzaam kleiner, tot er uiteindelijk niets meer te zien was. Het heeft me in totaal zo’n 12 jongen gekost die al op stok waren gekomen, maar toch overleden zijn aan deze ziekte. Atoxoplasmose kan bij kanaries vanaf 9 maanden aanwezig zijn, zonder dat zij er zelf last van hebben. De jongen gaan er echter wel dood aan.

In mijn geval heb ik waarschijnlijk een nieuwe kanarie in mijn bestand gehaald dat deze ziekte droeg en deze heeft de rest daarna aangestoken. Het is daarom verstandig om nieuwe vogels waarvan de afkomst niet goed bekend is altijd een tijd in quarantaine te zetten en eventueel medicijnen te geven.

Mijn eerste jonge groenling is uitgevlogen. Ik kweek ze niet bewust, maar had een koppel in de buitenvolière geplaatst. Ze hadden een nestje in een conifeer gemaakt en dit jong is uiteindelijk het enige dat uitgevlogen is. Uiteraard is hij of zij correct geringd. Als het een man is, dan is hij split voor Ino.

Vandaag heb ik mijn eerste twee jonge goudvinkjes van 2009 geringd. Bij het ringen van wildzang vogels zoals goudvinken, putters, groenlingen, etc. moet je een ventielslangetje om de ring heen doen. Als je dat niet doet, dan zullen de ouders de ringen proberen te verwijderen van de pootjes van de jongen en zelfs de jongen uit het nest gooien als dat niet lukt. Daarnaast moet je ’s-avonds vlak voor zonsondergang ringen zodat de oudervogels niet direct zien dat er iets nieuws in het nest ligt. De volgende ochtend laten zij de jongen vaak wel met rust.

In dit forum artikel staat heel duidelijk uitgelegd hoe je een ventielslang om een ringetje moet doen. En in dit forum artikel staat heel duidelijk uitgelegd hoe je een vogel moet ringen.

Gisteren heb ik mijn groenling koppel apart gezet om te bekijken of de volière daarmee tot rust zou komen. Ik heb ze in mijn uitvliegkooi voor jonge vogels gezet, maar zoals het er nu naar uitziet kan ik deze kooi niet meer gebruiken om jonge vogels in te laten uitvliegen. De groenlingen hebben namelijk nu al een nest gemaakt en ik verwacht heel binnenkort eitjes. Voor mijn jonge vogels moet ik dus een andere oplossing gaan verzinnen…

Dit is mijn groenling man. Een prachtvogel, maar nu het broedtijd is, lijkt het erop dat hij de hele volière leeg jaagt. Alle vogels zitten binnen, behalve deze man en zijn pop. Vandaag heb ik het groenling koppel apart gezet, maar de buitenvlucht blijft leeg. Zou het dan toch ergens anders door komen?

Naast de nestkastjes voor de goudvinken en putters had ik ook nog dit kapelletje dat ik vorig jaar heb gemaakt. Ik heb het in de buitenvlucht gehangen voor de groenlingen. Mevrouw groenling is al aardig geïnteresseerd. Nu wil ik niet persé met groenlingen kweken, maar als er jongen komen is het gewoon leuk.

Hoewel mijn nieuwe groenling maar een kleine oogontsteking heeft, heb ik haar toch maar behandeld met een zalfje. Het heet Terramycin en is een breedspectrum antibioticum. Eigenlijk bedoeld voor honden en katten, maar je kan het zonder problemen bij je vogels toepassen. Na één keer aanbrengen was haar oogontsteking al zo goed als verdwenen. Ik behandel haar nog een dag of twee en dan zal ze wel helemaal opgeknapt zijn. Ik heb begrepen dat het schoonmaken met boorwater ook heel goed kan helpen. Vroeger deed ik dat ook met mijn vogels, maar deze keer heb ik dus gekozen voor Terramycin.

Ze begint ook wat vetter te worden en een badje heeft haar goed gedaan. Ik geef haar elke dag zo’n 5 gram gemengd voer voor goudvinken en putters met lijsterbes. Zo eet ze divers en moet ze ook wel alle typen zaden eten en kan ze niet alleen de lekkere zaden eruit pikken. Tegen de verveling heb ik een teunisbloem tak in de kooi gehangen zodat ze wat te spelen heeft en er ook wat extra zaad uit kan halen. Ze gaat er steeds beter uitzien.

Gisteren heb ik een nieuwe ino groenling pop gekocht. Mooi dier met rode ogen. Ik heb haar even in quarantaine gezet met extra vitaminen en eivoer zodat ze even op krachten kan komen voordat ze de vlucht in gaat. Hoewel haar darmen er goed uitzien, is haar borstbeen iets te scherp en ook haar linkeroog lijkt ietsjepietsje ontstoken.

En weer pech. Afgelopen weekend had ik op de cultuurvogelshow een koppel groenlingen gekocht. Echt een heel mooi koppel. Vanochtend was ik de pop kwijt. De hele volière afgezocht, maar ik kon haar nergens vinden. Affijn, ik moest weg en ’s-middags nog eens alles nagezocht en ja hoor, ik vond haar…dood.  Ze had zich achter mijn heidematten gewurmd en is daar blijven haken achter een stukje ijzerdraad waarmee die matten aan elkaar gevlochten zijn. Dat is nu echt domme pech. Ik moet dus op zoek naar een nieuwe pop.