• Middel: ESB-3
• Werkzaam tegen: Coccidiose, Atoxoplasmose ofwel Lancasterella
• Toepassing: 3 dagen 1 gram per liter water, 2 dagen multivitaminen, 3 dagen 1 gram per liter water
• Verkrijgbaar bij: Dierenarts
• Kosten: +/- €7,50 per 50 gram

Er wordt veel geschreven in fora over het gebruik van medicijnen bij cultuurvogels zoals goudvinken, putters en groenlingen. Toen ik net begon met goudvinken las ik veel berichten van tegenstanders van medicijngebruik bij deze vogels. Het zou slecht voor ze zijn, hun weerstand zou ervan achteruit gaan en ze zouden niet meer zonder medicijnen kunnen. Vooral het preventief kuren met ESB-3 wordt vaak als onzinnig bestempeld, want “een vogel die niet ziek is, hoef je geen medicijnen te geven”.
Toch gaat die laatste stelling niet altijd op. Een baby is tenslotte ook niet ziek, maar wordt wel ingeënt tegen mogelijke ziekten. Dit geldt ook voor honden en katten, dus waarom zou het niet voor vogels gelden?
Atoxoplasmose (of dikke leverziekte) is een ziekte die veel oudere vogels bij zich dragen, maar daar geen last van ondervinden. Voor jonge vogels is die ziekte echter dodelijk, dus als een oudervogel als “drager” in een krappe omgeving zoals een broedkooi bij zijn jongen zit, worden de jongen makkelijk aangestoken en zullen zonder behandeling zeker sterven. Voor coccidiose geldt ongeveer hetzelfde. De oudervogels kunnen het dragen, maar er nauwelijks last van hebben. Jonge vogels zijn echter veel gevoeliger en kunnen hieraan sterven.
Preventief kuren om de besmettingshaard tot een minimum te beperken is dan geen overbodige luxe aan het begin van het broedseizoen. Gelukkig zijn beide ziektes goed onder controle te houden zonder de vogels continu van medicijnen te voorzien en “plat” te kuren.

Mijn ervaring met coccidiose:
Het eerste jaar heb ik één koppel goudvinken in de buitenvolière gehad die daar een nest hebben gemaakt en hun jongen hebben grootgebracht. Ik heb ze in die tijd geen medicijnen gegeven en ze zijn ook zonder medicijnen door de rui gekomen en hele mooie vogels geworden. Op dat moment trok ik de conclusie dat kuren dus inderdaad niet nodig zou moeten zijn. Het jaar erna besloot ik met meerdere koppels te gaan kweken. Ik had toen drie koppels in broedkooien en twee koppels in kweekboxen. Mijn eerste nest jongen liet ik uitvliegen in de buitenvolière en heb ik geen medicijnen gegeven. Ze zijn op één na allemaal groot geworden en door de rui gekomen. Waaraan dat ene jong dood is gegaan weet ik niet, maar er was niets aan de darmen te zien, dus ik ga ervan uit dat het niet door coccidiose of iets dergelijks is gekomen. De andere nesten heb ik uit laten vliegen in uitvliegkooien en kweekboxen binnen, maar daar ging het ineens een stuk minder mee. Nadat ik één jong dat in de rui zat verloor door (hoogstwaarschijnlijk) coccidiose, besloot ik mijn vogels toch maar te kuren. De rest zag er ook al niet al te fris uit en na een kuur ESB-3 deden ze het een stuk beter en kwamen ze goed door de rui heen. Tijdens de rui heb ik ze nog een tijdje een halve dosis (1/2 gram per liter water) ESB-3 gegeven en in het weekend alleen multi-vitaminen.
Mijn voorzichtige conclusie is dat kuren niet echt nodig als je weinig vogels hebt die op een grote oppervlakte buiten leven. Maar zodra je veel vogels bij elkaar op een relatief kleine oppervlakte hebt zitten, zoals in broedkooien, dan is het kuren van jonge vogels die aan het ruien zijn zeer aan te raden. Bij mij zitten de jongen zelfs op draadbodems, maar ik heb mijn lesje wel geleerd. De jonge vogels krijgen tijdens de rui een kuur. De oudervogels hebben de kuur ook binnengekregen omdat ze uiteindelijk weer bij de jongen zaten, maar het komende jaar wil ik proberen dat niet meer in de ruiperiode te doen.
Mijn broedkoppels geef ik volgend jaar wel een kuur ESB-3 aan het begin van het broedseizoen en de daar uit voorgekomen jongen dus tijdens de rui.

Mijn ervaring met atoxoplasmose:
Het afgelopen jaar heb ik met 5 koppels kanaries gekweekt. De eerste ronde ging voorspoedig en de jongen kwamen mooi op stok. Daarna heb ik ze naar een uitvliegkooi verplaatst, zodat ze daar konden leren vliegen ter voorbereiding op het loslaten in de grote buitenvlucht. Het viel mij op dat een paar jongen veel sliepen, maar ik ging ervan uit dat dat kwam doordat ze jong waren en rust nodig hadden. Tot op de dag dat er ineens een jong dood op de grond lag. Ik controleerde zijn buik en zag een dikke paarse vlek onder het middenrif uitsteken. Er was iets goed mis met dit jong! De dagen erna viel de één na de ander dood op de grond en allemaal hadden ze een paarse lever. Toen sloeg de paniek pas echt toe. Er was iets heel erg mis met deze jongen en ik vreesde dat ik mijn volledige eerste ronde ging verliezen. Ik ben toen ESB-3 gaan geven en heb één overleden jong direct naar de faculteit diergeneeskunde in Utrecht gestuurd om sectie op deze vogel te laten verrichten. De uitslag was duidelijk: atoxoplasmose in combinatie met vederluizen. Vanaf dat moment heb ik deze jongen een aantal maanden achter elkaar moeten kuren om de atoxoplasmose te verdrijven, wat mij uiteindelijk ook gelukt is. De blauwe levers werden zeer langzaam kleiner, tot er uiteindelijk niets meer te zien was. Het heeft me in totaal zo’n 12 jongen gekost die al op stok waren gekomen, maar toch overleden zijn aan deze ziekte. Atoxoplasmose kan bij kanaries vanaf 9 maanden aanwezig zijn, zonder dat zij er zelf last van hebben. De jongen gaan er echter wel dood aan.

In mijn geval heb ik waarschijnlijk een nieuwe kanarie in mijn bestand gehaald dat deze ziekte droeg en deze heeft de rest daarna aangestoken. Het is daarom verstandig om nieuwe vogels waarvan de afkomst niet goed bekend is altijd een tijd in quarantaine te zetten en eventueel medicijnen te geven.

De ruiperiode is begonnen. Overal liggen veertjes en de vogels zijn er pluizig uit. Voor één goudvink vind ik het heel spannend. Ik geloof dat ik heb gezien dat hij één heel klein roze veertje op de buik heeft en dat zou betekenen dat dit een pastel man is. Ik durf het nog niet goed te hopen… Spannend!

Het is alweer een tijdje geleden dat ik iets geschreven heb, maar het kweekseizoen heeft veel tijd opgeslokt. Het is me eindelijk gelukt om van mijn toverballen koppel een nest te kweken. Altijd spannend wat er uitkomt. Er zit in ieder geval een bruinpastel popje bij en een pastel man of pop. De ander twee zijn wildkleur of bruin. Ik kan dat nog niet zien omdat dit mijn eerste nest met mogelijke bruine goudvinken is.
Deze keer heb ik de man apart gezet voordat de eieren uitkwamen. Daarnaast heb ik een ring met ventielslang in het nest genaaid en twee dagen voor het ringen de nestkom bestippeld met een zwarte Edding stift. De ringen heb ik eerst zwart geverfd en daarna een stukje ventielslang eromheen gedaan. De randen van de ringen heb ik daarna nogmaals zwart geverfd en de vogels een uur voor zonsondergang geringd. Direct na het ringen heb ik nieuw eivoer met pinkies gegeven. De pop ging meteen voeren en keek niet naar de ringen. De pop heeft alle jongen met rust gelaten, heeft ze gewoon doorgevoerd en de uitwerpselen verwijderd. Na een dag of 14 heb ik de man erbij terug geplaatst. Hij negeert de jongen volledig nu. Ik ben benieuwd of hij nog mee gaat voeren. Dit nest is in ieder geval een groot succes. Er zitten nog twee poppen te broeden en daarbij ga ik het op dezelfde manier aanpakken.

De eerste vijf jonge goudvinken zijn uitgevlogen. Ik blijf het prachtige beesten vinden. Nu maar hopen dat ze goed zelfstandig worden en de rui goed doorkomen.

Ik ontdekte in kweekbox 3 dat mijn nest aan het uitkomen was. Er waren drie jongen geboren. Helaas vond ik ze niet in het nest, maar op de grond. Twee van de jongen waren al dood en de derde leefde nog net. Ik heb hem warm geblazen en terug in het nest gelegd. Daarna snel een TT-kooi klaargemaakt om de man apart te zetten. Hoogstwaarschijnlijk heeft hij de jongen uit het nest getrokken. Ik ging even naar binnen om water te halen en toen ik terug kwam, lag het derde jong alweer op de grond. Deze keer ook bijna dood. Ik heb hem nog terug gelegd en daarna de man gevangen en in de TT-kooi gedaan. Morgen zullen we zien of hij inderdaad de schuldige is. Ik denk er sterk over om de mannen tijdens het broeden en opvoeden van de jongen altijd apart in een kooi bij hun pop te zetten.

Update 15-5-2009: Vanochtend zijn er 2 jongen uit het ei gekropen en die worden goed gevoerd door de pop. Het is dus naar alle waarschijnlijkheid inderdaad de man geweest die de jongen uit het nest heeft getrokken. Er ligt nog één ei in het nest. Als deze nu ook nog uitkomt, dan valt de schade gelukkig mee.

Update 15-5-2009, 20:45: Het derde jong is ook geboren. Toch nog drie jongen overgehouden van de zes. De schade is gelukkig beperkt gebleven. Uiteindelijk toch nog een foto waard!

Vandaag heb ik mijn eerste twee jonge goudvinkjes van 2009 geringd. Bij het ringen van wildzang vogels zoals goudvinken, putters, groenlingen, etc. moet je een ventielslangetje om de ring heen doen. Als je dat niet doet, dan zullen de ouders de ringen proberen te verwijderen van de pootjes van de jongen en zelfs de jongen uit het nest gooien als dat niet lukt. Daarnaast moet je ‘s-avonds vlak voor zonsondergang ringen zodat de oudervogels niet direct zien dat er iets nieuws in het nest ligt. De volgende ochtend laten zij de jongen vaak wel met rust.

In dit forum artikel staat heel duidelijk uitgelegd hoe je een ventielslang om een ringetje moet doen. En in dit forum artikel staat heel duidelijk uitgelegd hoe je een vogel moet ringen.

Mijn goudvinken en putters vinden uitgebloeide paardenbloem knoppen erg lekker. Ze schijnen ook te helpen om de vogels broedrijp te krijgen. Ik pluk ze een paar keer per week, was ze en doe ze vervolgens in de diepvries. Elke dag geef ik er één per vogel. Voordat ik ze voer, knip ik de witte pluis van de bloem af en gooi deze weg. Dat scheelt weer een hoop pluisjes in mijn kooien.

Soms zit het mee en soms zit het tegen. Alle zeven eieren van mijn eerste koppel goudvinken zijn onbevrucht. Na 6 dagen broeden zijn de eitjes nog steeds wit met een uitgelopen dooiertje erin. De pop heeft vanochtend haar nest verlaten. Ik heb ze vandaag weggehaald, maar misschien is dat te vroeg? Op naar de volgende ronde dan maar.

Hierboven zie je mijn eerste goudvink nest van 2009. De pop heeft 7 eieren gelegd. Eerst 6 eieren achter elkaar en na een paar dagen nog een zevende ei erbij. Het is dus nog maar de vraag of dat zevende ei uit zal komen. Mooi ook dat ze mijn zelfbeplakte nestkastje heeft gekozen. De bruinpastel pop heeft dat ook gedaan, maar de andere goudvinken hebben allemaal gekozen voor een gewone nestkom. Typisch, want de poppen die voor een nestkom hebben gekozen zijn zelf ook geboren in een nestkom.

Update 22-4-2009: Net de eieren geschouwd. Het lijkt erop dat ze alle zeven onbevrucht zijn

Eindelijk is het dan zover! Mijn goudvinken en putters waren elkaar al een tijdje het hof aan het maken, maar ik vond het nog te koud om de nestkasten op te hangen. Nu het mooie weer aan blijft houden heb ik de nestkasten opgehangen, zes in totaal. Het eerste koppel goudvinken (in kooi nummer 3) heeft direct een nest gemaakt. De anderen zijn nog voorzichtig aan het verkennen. Ook de putters zijn druk bezig met het voeren van elkaar, maar ze raken het nestmateriaal nog niet aan. Voor de goudvinken heb ik alleen kokosvezel als nestmateriaal aangeboden. Voor de putters gebruik ik een mix van lichte vezels.