Chia zaden. Een belangrijke aanvulling op het menu van zaadetende vogels.

Door:  B.A.M. van Wingerden PhD

Chia zaden behoren tot de zaden uit de familie van de Salvia’s. Deze zaden komen oorspronkelijk uit Midden Amerika, waar de Azteken deze zaden al gebruikten als belangrijke voedingsbron en als betaalmiddel evenals o.a. amaranth.

De zaden van de chiaplant bevatten de hoogste hoeveelheid Omega-3 vetzuren van alle plantaardige bronnen en zijn daarmee zelfs beter van samenstelling  dan het veel meer bekende lijnzaad. Naast deze hoge waarden van Omega-3 vetzuren, bevatten de zaden alle essentiële aminozuren en zijn daarmee als eiwitbron zeer geschikt en volwaardig. De grote hoeveelheid aan anti-oxidanten in de zaden zorgen ervoor dat de zaden zeer goed houdbaar (lang) zijn met behoud van de nutriële waarde. De hoeveelheid vezels is hoger dan vele andere zaden en verder bevatten zij verschillende waardevolle mineralen en sporenelementen.

Van nature bevatten de Chiazaden geen anti-nutriële voedingsstoffen (in tegenstelling tot lijnzaad) en omdat de planten niet interessant zijn voor insecten, is het gebruik van insecticiden bij het verbouwen onder de meeste omstandigheden niet noodzakelijk.

De betekenis van essentiële vetzuren, m.n. de Omega-3 vetzuren zal voor de meeste vogelliefhebbers wel bekend zijn. Essentieel betekend dat deze vetzuren met de dagelijkse voeding moeten worden opgenomen. De werking op het organisme is veelzijdig oa:

  • stimulering immuunsysteem (weerstand tegen infecties)
  • zuurstof-transport en -saturatie van bloed en weefsels
  • vruchtbaarheid / reproductie
  • longfunctie en ademhaling
  • hormoonhuishouding
  • darmfunctie en spijsvertering
  • stabiliseren celmembranen (optimaliseren celfuncties)

De verhouding van Omega-3 en Omega-6 vetzuren is een ander onderdeel van de voeding welke voor mens en dier van groot belang is. Daar er maar weinig voedselbronnen zijn waar een hoge dosis aan Omega-3 vetten aanwezig zijn, zal er in het lichaam snel teveel aan Omega-6 vetten in verhouding tot Omega-3 vetten ontstaan. Denk aan de negatieve effecten van veel zonnepitten in het rantsoen. Bij de meeste zaden ligt de balans van Omega-3 : Omega-6 in de orde van 1 : >15.  Voor optimale functie van de verschillende fysiologische systemen in het lichaam is een verhouding van 1 : 3 noodzakelijk. De behoefte zal met de jaargetijden ook veranderen, wat voor vogels in de natuur geen probleem is. Dat wat er groeit en bloeit staat tot de beschikking van deze vogels en is tevens de leverancier van de op dat moment noodzakelijke voedingsstoffen. Voor de mens is eigenlijk hetzelfde van toepassing. We noemen dat de seizoenproducten. In seizoen gebonden producten zit exact dat wat het organisme op dat moment nodig heeft.

Door Chiazaden toe te voegen aan het menu kunnen we de samenstelling ten gunste van de Omega-3 vetten verbeteren, daar de verhouding, net als in lijnzaad, ruim in het voordeel van de Omega-3 vetten is. Dit is voor vogels waarbij bewegingsvrijheid beperkt is (broedkooien) van nog groter belang. Vervetting, legnood, darmproblemen en ademhalingsstoornissen kunnen  het gevolg zijn. Een nachtmerrie van iedere vogelliefhebber!

Een ander zeer belangrijk aspect van de Chiazaden is de hydrophilische eigenschap. Dit is de sterke neiging tot waterbinding van de zaden, die tot 12 maal hun gewicht aan vocht kunnen binden. Dit is zichtbaar wanneer de zaden in water worden gelegd. Er ontstaat in korte tijd een geleiachtige substantie. Door de Indianen en Azteken werd dit op deze manier gebruikt om samen met vers fruitsap als drank te nuttigen. Chia Fresca.

In het maag en darmkanaal zal deze eigenschap zorgen voor een gelijkmatige opname van voedingsstoffen, m.n. koolhydraten en de vezels voor een goede darmwerking. Bij darmproblemen bij vogels is het verstrekken van een eetlepel  Chiazaad apart van de andere voeding een goede oplossing. Veel vogels nemen de Chiazaden graag tot zich. Met name de wildzangvogels, maar ook verschillende parkiet- en papagaai-achtigen en tropische vogels. In de normale voeding zouden de Chiazaden tot 4 % van de voeding kunnen uitmaken tijdens het broedseizoen, afhankelijk van de hoeveelheid lijnzaad. In het winterseizoen zouden deze zaden 2 – 3% van de voeding moeten uitmaken, om een gezonde balans te krijgen tussen de verschillende essentiële vetzuren.

De Chiazaden lenen zich ook zeer goed als kiemzaad, waarbij de kiemtijd afhankelijk van de temperatuur 48 -72 uur is. In tegenstelling tot andere zaden zal er veel minder gevaar voor schimmelvorming zijn, vanwege de hoge concentratie aan anti-oxidanten in deze zaden.

Toevoeging van chiazaad, apart of gemengd, is een zeer belangrijke aanvulling voor de gezondheid van de vogels.  Therapeutisch (in geval van darmproblemen, infecties en ademhalingsproblemen), kunnen de zaden apart gegeven worden, waarbij de vogels, instinctief de zaden graag tot zich nemen met zeer goede resultaten.

1 reactie

  1. B.ten Tije zegt:

    Ik ben zeer blij met deze informatie,dit is iets wat weinig vogelliefhebbers weten , dit kan men goed gebruiken voor alle kwekers die natuurbroed plegen bij alle soorten prachtvinken.

    vrgt Bennie

Content Protected Using Blog Protector By: PcDrome.