Het begint natuurlijk met hygiëne, goede voeding en drinkwater, maar daarnaast is observeren heel belangrijk. Kijk elke dag goed naar je vogels om te zien of ze zich anders gedragen, wat suf zijn, veel slapen, bol zitten, slecht eten, enzovoort. Als een vogel bol zit of zit te slapen hoeft hij nog niet persé ziek te zijn. Het kan een jonge vogel zijn die zijn energieniveau wat probeert op te krikken door een dutje te doen, of een vogel die aan het uitbuiken is van een schranspartij. Maar hij kan natuurlijk ook slechts in de rui zijn. Pas als een vogel meerdere dagen achter elkaar een suffe indruk maakt, doffe ogen heeft en/of ineens heel dik zit terwijl hij de dag tevoren nog strak in de veren zat heeft het zin om aan medicijnen te denken.
Vang je vogel uit en controleer de volgende zaken eerst:

• Hoe ziet het bostbeen eruit? Je kunt voelen en zien of het scherp naar voren steekt. Een scherp borstbeen duidt altijd op problemen. In het eenvoudigste geval heeft de vogel te weinig eten gehad, maar meestal is er wat anders aan de hand. Ik heb zelf pasgeleden een vogel gehad die binnen twee dagen van een gezonde borst naar een scherp borstbeen ging. Het kan dus snel gaan.
• Blaas de veren op de buik van achteren naar voren op. Is de buik lichtroze of rood. Lichtroze is goed, rood is alarm!
• Blaas de veren op de buik van achteren naar voren op. Zie je onder het middenrif een paarsblauwe vlek tevoorschijn komen? Dan heeft de vogel leverproblemen. Ook hier geldt: alarm!
• Houdt de vogel met de bek bij je oor. Binnen een halve minuut moet de vogel stoppen met hijgen. Is dat niet het geval, dan is er iets met de luchtwegen mis.
• Zie je kale veerpennen onder aan de veren? Dan heeft de vogel waarschijnlijk last van vederluis. je schijnt de luizen te kunnen zien zitten als je de vleugel uitstrekt en tegen het licht houdt. Ik heb het zelf echter nooit kunnen zien.
• Zijn de poten vlezig, of lijkt het alsof er eelt op zit? In het laatste geval heeft de vogel een pootaandoening zoals kalkpoten of schurftmijt.
• Zijn de ogen opgezwollen of aan het etteren? Dan heeft de vogel een oogaandoening zoals oogontsteking.
• Zit de vogel te happen naar lucht, dan zou deze last van luchtpijpmijt of pokken kunnen hebben. Soms is er ook gewoon niets aan de hand, maar heeft de vogel te weinig frisse lucht. Dit zie je wel eens in kweekruimtes.
• Er zijn meer ziektenbeelden die ik hier zal plaatsen als ik ze zelf onder ogen heb gehad.

Indien je vogel ziek lijkt te zijn, zet deze dan altijd apart. Je kan hem het beste apart zetten in een warme omgeving, zoals een ziekenkooi, zodat alle energie uit kan gaan naar het genezingsproces. Ga vervolgens eventueel over op medicijngebruik.

• Share